|
Degisik sporlarda; sporcularin bir çogu vücutlarinin nasil çalistigini veya daha önemlisi hareket sirasinda ne hissettiklerinin farkinda degildirler. Sporcu performansinin en yüksek seviyelerde elde etmenin en iyi yolu beden farkindaligini ögrenmeleridir. Insanin bedeni ve zihni arasindaki iliskinin altini çizen farkindalik(awareness) sporda uygulanis amaci, sporcunun zihinsel dinamiklerini harekete geçirmektir. Bireysel ya da takim sporlarinda zihinsel faktörlerin önemi günümüzde bilinmektedir. Bu yüzden zihinsel çalisma ve antrenman kavrami ortaya çikmistir. Zihinsel antrenman türlerinin yapilislari ele alindiginda ikiye ayrildiklari görülecektir. Bunlardan bir kismi, meditasyon gibi zihinsel bir takim süreçlerin yardimiyla bedeni etkilemeye yöneliktir. Diger bir kisim çalisma ise nefes egzersizleri gibi bedensel bir takim alistirmalar yolu ile zihni rahatlatmaya yöneliktir. Günümüzde bu iki tür çalisma biçimi ‘’beden-zihin bütünlügü’’ diye tarif edebilecegimiz ayni prensibin üzerinde sekillenmislerdir. Bu prensip, sporla ilgili uygulamalarda zihinsel antrenman kavramini merkezine alan Beden Farkindalik Tedavisine(Bady Awareness Therapy-BAT) yakinlastirir.
‘’Beden ve zihin bütünlügü’’ sporcu için neden önemlidir?
Zihin ve beden bütünlügü tedavinin temel önermelerinden birisidir. Buna göre zihnimiz ve bedenimiz birbirlerini karsilikli olarak etkilerler. Zihnimizden geçenleri bilinçli ya da bilinçsiz olarak bedenimizde yansitiriz. Bu yüzden zihnin ve bedenin birbirleriyle uyum halinde çalismasi kisinin performansini arttiracaktir. Farkli beden durumlari farkli zihinsel durumlara tekabül etmektedir.
Bir sporcu öncelikle durusuna ve dolayisi ile görünüsüne önem vermelidir. Durus ve görünüs iki açidan önemlidir. Ilk amaç rakibi korkutmak ve duraksatmaktir. Ama asil amaç dogrudan kisinin kendisi ile ilgilidir. Durusunuz ve görünüsünüz güçlü ise, kendine güveniniz artar ve kendinizi güçlü hissedersiniz. Bu yüzden agirlik merkezine yogunlasma, omuzlarin yere paralel ve omurganin dik olmasi üzerinde çok durulur. Tekniklerde bu durus esas alinarak yaratilmislardir. Bedeni dogru kullanmadan herhangi bir teknigi hakkiyla yapmak mümkün degildir. Kisinin zihni ve bedeni arasinda bir uyum kurabilmesi durumunda, zaten sahip oldugu büyük potansiyele islerlik kazandiracaktir. Bu yüzden esas olan bedensel kuvvet degil, zihinsel kuvvettir. Tüm çalismalarda bu kuvveti çogaltmak ve kullanima hazir hale getirmektir.
Beden farkindalik egzersizleri ile ideal performans durumu nasil olusur?
Takimin ya da sporcunun performansinin en üst düzeye çikarilmasinda en büyük pay zihinsel ve bedensel bütünlügünün saglanmasi durumlarindadir. Bu duruma ise ‘‘ideal performans durumu’’ denmektedir. Bu durumu söyle özetlemek mümkündür; Fiziksel açidan rahat olma, zihinsel açidan sakin olma, gergin ve kaygili olmama, enerji dolu olma, olumlu düsünme, haz alma, zorlanmama, kendiliginden davranma, hazir olma, konsantre olma, kendine güven duyma, kontrollü olma durumudur. Bir tür psiko-somatik iyilik halidir.
Farkindaligi arttiran teknikler nelerdir?
Yoga, meditasyon ve zen gibi bütün uzak dogu akimlarinin amaci farkindaligi gelistirmek suretiyle gerçegi anlamaktir. Beden Farkindalik Tedavisi ise hem uzak dogu gelenekleri (T’ai Chi ve Zen Meditasyonu) hem de Bati hareket teorileri (Laban,Feldenkrais, Alexander, Lowen ) esinlenmistir. Beden farkindalik çalismalari ‘’dogu felsefesinin’’ çagdas insanlarca kolaylikla uygulanan bölümlerinden olusuyor. Beden farkindalik tedavi metodu bati tibbinin ulastigi bilgi birikiminden yararlanilarak gelistirilmistir. ‘’Zihin gücü ile kaslari kontrol etme teknigi ‘’ vücut gelistirmedeki gibi bir amaç yoktur. Bedenin kendi agirligi ile zihinsel bir yogunlasma ve nefesle yapilir hareketler.
Beden Farkindalik Tedavisinin amaci nedir?
-Bireyler; çevreleri, duygulari ve bedenlerine iliskin farkindalik kazanir.
-Baskalarina yansitmak yerine, bireyler kendi deneyimlerini ve yasantilarini sahiplenirler
-Digerlerinin haklarini zedelemeden, bireyler, tatmin olmak amaciyla ihtiyaçlarinin ve becerilerinin farkinda olmayi ögrenir.
-Suçlamak, azarlamak, sikayet etmek yerine kendilerini destekleme yeteneklerini ve güçlerini denerler.
-Tehlikeli çevreden kendilerini koruyabilirken, bireyler çevresine daha duyarli olur.
-En büyük farkindalik eylem ve sonuçlar için sorumluluk almaktir.
Beden Farkindaligi Tedavisi sporcuya ne kazandirir?
-Takim ruhunu olusturur
-Performansini yükseltir
-Stresin yenilmesi saglar
-Duygusal keskinligini ve farkindaligini arttirir
-Konsantrasyon adaklanma becerilerini arttirir
-Kas dengesizligini düzenler ve sakatlanmalari azaltir.
-Etkin zaman kullanimi’’ iyi bir planlama yetenegi’’ kazandirir
-Beyinde ‘’Basari’’ sonucu görmek, duymak hissedebilmesini gelistirir
-Sonuç odakli takimdaslik ruhunun olusturulmasi saglanir.
Stresle basa çikma, kendine güven, motivasyon, konsantrasyon, dikkat, gevseme, olumlu düsünce kontrolleri iletisimde psikolojik hazirligi gösteren konulardir.
Psikoloji spora neden gereklidir?
Son zamanlarda sporun profesyonellesmesiyle birlikte spor psikolojisi terimine daha sik rastlaniyor. Genel olarak sporda performansin fiziksel, teknik, taktik ve psikolojik hazirliga bagli oldugu söylenir. Antrenörlerin çogu fiziksel, teknik ve taktik hazirlik konularinda neler yapilacagini bilebilirler. Ama psikolojik hazirlikta nelerin yapilmasi gerektigi çok açik degildir. Örnegin futbolda fiziksel hazirlik deyince; süratin, dayanikliligin, kuvvetin, esnekligin gelistirilmesini anliyoruz. Psikolojik becerilerde tipki fiziksel beceriler gibidir. Nasil sporcuya kuvvetlen denildiginde kuvvetlenmiyor ise konsantre ol denildiginde de kendi kendine konsantre olmayi basaramaz. Tüm spor kulüplerinde alt yapidan itibaren psikolojik beceri antrenmanlarina ihtiyaç var. Böyle bir alt yapidan gelen sporcular daha az problem yasarlar. Uzm.Fizyoterapist Hamiyet Yüce
Copyright 2007. All Rights Reserved.  |
